Khi nhìn các runner giỏi tập luyện, ta hay để ý những bài interval tốc độ hay tempo nặng. Thứ ít được chú ý hơn là hàng tháng trời họ chạy chậm và đều đặn trước đó. Đó là giai đoạn xây nền (base building).
Chạy nhẹ làm gì cho cơ thể?
Chạy bền ở cường độ thấp kích thích những thay đổi quan trọng nhất của người chạy đường dài:
- Tim bơm được nhiều máu hơn sau mỗi nhịp, nên ở cùng một tốc độ, nhịp tim thấp hơn.
- Cơ bắp có thêm mao mạch và ty thể (nơi tạo ra năng lượng trong tế bào), nên sử dụng oxy và chất béo hiệu quả hơn.
- Gân, xương và khớp dần quen với tác động lặp đi lặp lại của bước chạy.
Những thay đổi này tích lũy chậm, qua nhiều tuần và nhiều tháng. Nhưng chính chúng là nền để các bài tập nhanh sau này phát huy tác dụng.
“Nhẹ” là nhẹ thế nào?
- Nói chuyện được thành câu trong lúc chạy.
- Theo cảm nhận gắng sức: khoảng 3–4 trên thang điểm 10.
- Theo nhịp tim: thường khoảng 65–75% nhịp tim tối đa, hay còn gọi là “zone 2”. Con số này chỉ là ước lượng; cảm nhận và bài kiểm tra nói chuyện vẫn rất đáng tin cậy.
Nhiều người ngại vì phải chạy chậm hơn hẳn pace quen thuộc. Nhưng chính sự kiềm chế đó mới khó, và cũng chính nó mang lại hiệu quả.
Một giai đoạn xây nền trông như thế nào?
- Thời gian: thường 8–12 tuần, có thể lâu hơn với người mới hoặc người vừa nghỉ dài.
- Phần lớn khối lượng là chạy nhẹ. Các nghiên cứu trên vận động viên sức bền cho thấy họ dành khoảng 80% thời gian tập ở cường độ thấp và chỉ khoảng 20% ở cường độ cao. Mô hình này thường được gọi là 80/20.
- Tăng khối lượng dần dần, xen một tuần giảm tải sau mỗi 3–4 tuần.
- Một buổi chạy dài mỗi tuần, tăng dần thời gian, vẫn ở cường độ nhẹ.
- Strides 1–2 lần mỗi tuần: cuối buổi chạy nhẹ, thêm 4–6 lần tăng tốc, mỗi lần 15–20 giây, nhanh nhưng thoải mái chứ không chạy hết sức, đi bộ hồi phục giữa các lần. Strides giữ cho bước chạy linh hoạt mà không gây mệt.
- Tập sức mạnh 2 buổi mỗi tuần để cơ thể chịu được khối lượng tăng lên.
Dấu hiệu nền đang tốt lên
Trên một cung đường quen, ở cùng nhịp tim, bạn chạy nhanh hơn. Hoặc ở cùng một pace, nhịp tim thấp hơn và bạn thấy nhẹ nhàng hơn. Đó là lúc có thể đưa dần các bài tempo, interval vào giáo án để chuẩn bị cho giải.
Những sai lầm thường gặp
- Chạy buổi nhẹ quá nhanh, rồi buổi nặng lại không đủ nhanh. Mọi buổi đều “trung bình” và không buổi nào đạt đúng mục đích.
- Bỏ qua giai đoạn này vì sốt ruột muốn chạy nhanh ngay.
- So pace buổi chạy nhẹ của mình với người khác hoặc trên Strava.
Hãy coi base building như đổ móng nhà. Móng càng chắc, nhà càng xây được cao.
Bình luận (0)